Ariège: in de eeuwenoude voetstappen van pelgrims en bonshommes (2008)

Terug naar Reisartikelen

‘Le meilleur chemin pour aller au paradis c’est l’escalier de la cave.’Dat de trap naar de hemel via de wijnkelder gaat, gold misschien wel voor de uitgeputte pelgrims aan het eind van een vermoeiende dag, maar zeker niet voor de sober levende katharen, de bonshommes die onthouding als levensopvatting kenden en daardoor steeds meer een bedreiging vormden voor de luxueuze, spilzieke Kerk. Paus Innocentius (!) III riep in de Middeleeuwen zelfs op tot een kruistocht tegen de katharen: ‘Roei deze handlangers van Satan uit!’ Daardoor kwam aan deze poging tot terugkeer naar de fundamenten van het christendom een bloedig einde.

De Ariège is het hart van de streek waar de katharen woonden. Een mooi golvend landschap aan de voet van de Pyréneeën waarvan je de met sneeuw bedekte bergtoppen als permanent decor op de achtergrond ziet.

Voor wie een reis naar de voet van de Pyreneeën onderneemt is het wellicht aan te raden op de steeds drukker wordende wegen rustig aan te doen. In een van de vaak eeuwenoude hôtels-châteaux van de Grandes Etapes Françaises, zoals Château de Gilly bij Dijon op de heenweg en Château d’Esclimont voor de terugweg, vind je, temidden van wijnvelden, een stijlvol decor voor een luxueuze, welverdiende overnachting na een vermoeiende dag rijden op de autowegen. Deze demeures liggen allemaal in een parkachtige, landelijke omgeving.

Een andere mogelijkheid om de reis naar de Midi te onderbreken is een verblijf in ‘Domaine de la Sablière’ bij Barjac. Deze ruime camping in een park aan de rivier de Cèze maakt het mogelijk voor even in een andere manier van leven te stappen. De wereld van het: naturistische leven met de zon op je lijf, de streling van de wind en het water op je huid. In deze oase van rust is men in de gelegenheid de juiste balans te hervinden tussen mens en natuur, los van het jachtige bestaan van alledag.

In de Ariège, 800 meter diep in de grotten van Niaux ontmoet je de prehistorische mens. Zijn tekeningen, soms gebruik makend van het reliëf van de rotswand, zijn verbazingwekkend gedetailleerd. Waarvoor dienden die tekeningen in de kleuren rood en zwart, kleuren die men van ver moest halen? Men denkt dat het een rituele, religieuze betekenis had. De kunstenaar van 12000 jaar geleden betrad het heiligdom van de grot eenmalig en keerde nooit terug. Het zijn geen jachttaferelen, zoals men lang heeft gedacht. Misschien beschouwde men de vele paarden en bizons als mythologische wezens. In het nabijgelegen Parc de la Préhistoire wordt aanschouwelijk gemaakt hoe de prehistorische mens ‘messen’ tikte uit een stuk marmer en vuur maakte. Het is een leerzaam openluchtmuseum dat een goed beeld geeft van het leven in de Prehistorie.

In de tamelijk onbekende, maar daardoor heerlijk rustige Ariège is veel te doen: voor de actievelingen zijn er bij Ussat-les-Bains kanotochten op de rivier de Ariège met zijn vele stroomversnellingen of mountainbiketrips op de vele heuvels. Ook leent de streek zich uitstekend voor korte of lange wandeltochten.

Wat moeten de ontelbare pelgrims die door dit gebied trokken, ondanks hun vermoeidheid, genoten hebben van het glooiende landschap met op de achtergrond de pieken van de Pyreneeën die zij ook nog moesten bedwingen. Maar daar nog even niet. Op vele plaatsen tref je prachtige kerken aan als bakens in het zacht golvende landschap voor de pelgrims op weg naar Santiago de Compostella: Vals, Mirepoix, Saint-Lizier, Saint-Bertrand-de-Comminges.

Vooral de kerk van Vals, een zogenaamde rotskerk, een église rupestre, is van een grote schoonheid. Tussen twee rotsen door klim je naar de eigenlijke kerk. Maar ook het middeleeuwse Mirepoix en het nabijgelegen Camon zijn schitterende bastides, stadjes met rechte, elkaar kruisende straten. Als je in Mirepoix na 200 treden de top van de klokkentoren naast de kerk hebt bereikt, kijk je uit op het strakke stratenplan van de stad en de verre omgeving. Het centrale plein wordt omgeven door vakwerkhuizen, zoals het tegenwoordige Hotel des Consuls. Aan het eind van de dwarsbalken zijn allerlei figuren in het hout uitgesneden. Men vermoedt dat rondtrekkende kunstenaars hier verantwoordelijk voor waren, in ieder geval kunstenaars die contact hadden met buitenlanders, want behalve allerlei ‘gewone’ figuren, zie je schildpadden en een Afrikaan. Ook nu nog wordt de Chemin de St-Jacques de Compostelle, de pelgrimsroute druk bewandeld. In elk verkeersbureau op de route kunnen de pelgrims een stempel halen en vragen naar een goed overnachtingadres. In Saint-Lizier is in het bejaardenhuis een grote kamer vrijgehouden voor passerende bedevaartgangers die voor €15, - kunnen overnachten, inclusief het voorradige eten. De GR 78 volgt de bedevaartroute.

Hier ligt ook de chemin des bonshommes: de route over bergpaden die de katharen tussen de verschillende stadjes aflegden vanaf hun laatste bolwerk in Montségur en die eindigde in Spanje. Langs deze wegen liepen de katharen, steeds weer op de vlucht voor de moordende achtervolgers. We maken de klimtocht naar de ruïne van deze laatste katharenburcht die op een bijna ontoegankelijke rotspunt ligt. Dat is ook wel gebleken want de belegeraars deden er zo’n elf maanden over voordat de katharen zich overgaven. Nu nog vindt men in de bossen rondom de steile helling grote ronde kogels die met enorme katapulten tegen de hoge muren die naar de hemel lijken te reiken, werden gegooid. De laatste 500 bewoners kregen de keuze zich te bekeren en vrij uit te gaan of verbrand te worden op de brandstapel aan de voet van de heuvel. Op drie na wierpen zij zich allemaal zelf op de brandstapel… En de beroemde schat van de katharen? Waarschijnlijk is dat niet meer dan een romantisch idee. Immers, de katharen predikten armoede en dan ligt het niet voor de hand dat ze veel kostbare spullen verzameld hadden. Anderen werpen tegen dat voor hun clandestiene geloof veel geld nodig was voor mensensmokkelaars en voedsel om te overleven. In ongeveer zeven dagen kun je de route van Montségur tot in Spanje lopen, maar natuurlijk is het ook mogelijk één dag van die route te wandelen.

Naast de Ariège ligt het departement Hautes-Pyrénées. Les Barronnies is een groot dal met heuvels waarop allerlei kleine tot piepkleine dorpjes liggen. Het is een rustig, groen wandelgebied waar veel randonnées zijn uitgezet. Wel goed op seinen blijven letten, want vóór je het weet, ben je per ongeluk aan de andere kant van de heuvel afgedaald en zit je op 12 km van je bestemming…. Maar ook dat is hier geen ramp: elke passerende auto is bereid je mee te nemen.

Molère is zo’n dorp van ongeveer 20 huizen en 45 inwoners. Maar hoe klein het dorp ook is, er is wel een raadhuis en een kerk. Als je voorbij de laatste huizen de zon achter de heuvel ziet ondergaan en in het tegenlicht de donkere schim van het voor kinderen zeer aantrekkelijke Château de Mauvezin ziet liggen, krijg je het gevoel dat het paradijs niet ver kan zijn…

Voor meer informatie: www.ariegepyrenees.com ; www.grandesetapes.fr ; contact@villagesabliere.com

Top

Site by Nico Schuyt WebTechnologie