Met sokken aan de rugzak op het pelgrimspad naar Santiago

Terug naar Reisartikelen

Een pelgrim naar Santiago de Compostela gaat zo licht mogelijk op reis. Alles wat hij thuis laat, is meegenomen… Hij neemt zichzelf mee, en dat is vaak al zwaar genoeg.

Je ziet ze al van ver lopen, de pelgrims op weg naar een van de belangrijkste bedevaartplaatsen van Europa, het bijna mythische Santiago de Compostela. De plaats waar de apostel Jacobus volgens de overlevering begraven zou zijn, de plaats ook waar sinds het jaar 1000 ontelbare pelgrims naartoe getrokken zijn. Ze zijn herkenbaar aan hun rugzak, hun vaak gebogen houding en alles wat er uit de rugzak steekt of hangt, met name sokken die te drogen hangen…

Voor een echte pelgrim die vanuit Nederland de hele route doet (ongeveer 2800 km) of alleen de Spaanse camino, de zogenaamde Franse Route, vanuit Saint- Jean Pied de Port (ongeveer 800 km) is het namelijk belangrijk vooral niet te veel mee te zeulen op zijn lange tocht. Gedragen sokken uitspoelen en aan je rugzak hangen is een van die manieren.

Je kunt de route ook luxer doen: per vliegtuig naar Bordeaux en daarna per bus naar de Frans-Spaanse grens om vandaar zo veel mogelijk het Spaanse traject van de pelgrimstocht te volgen waarbij je af en toe een stukje van het pelgrimspad zelf bewandelt. SRC Cultuurreizen verzorgt een paar keer per jaar een dergelijke reis langs het Spaanse deel, de zogenaamde camino francés, naar Santiago waarbij de mooiste stukken van het eeuwenoude pelgrimspad bewandeld worden.

Dit noordelijke deel van Spanje heeft een eigenzinnige bevolking van Basken, Asturiërs en Galiciërs die zich altijd kranig heeft verweerd tegenover volkeren die andere gebieden in Spanje lang overheersten, zoals de Romeinen en de Moren.

Na een bezoek aan Pamplona waar mannen en jongens een keer per jaar hun stoerheid bewijzen door in smalle straten vóór losgelaten stieren uit te rennen vervolgen we de route. Zo’n 5 km vóór het dorp Puente de la Reina gaan we voor het eerst het pelgrimspad op … in de stromende regen. Aan het eind van het korte traject worden we beloond: de Romaanse brug (puente) aan het eind van de fraaie hoofdstraat van het dorp Puente da la Reina is een prachtige brug. Als je over de brug loopt, denk je aan al die miljoenen bedevaartgangers die diezelfde brug overgestoken zijn.Duitse

Op dit deel van de pelgrimsroute waar allerlei routes vanuit Europa samenkwamen is veel historie en cultuur op te snuiven. Spanje was vroeger zo strak katholiek dat er van de 12 apostelen 18 in dit land begraven liggen…

In de kerk van Santo Domingo is een van de vele legendes op de route letterlijk nog springlevend. Een Duitse pelgrim, zo wil de legende, overnachtte eens met zijn ouders in een herberg langs de camino. De dochter van de herbergier werd diezelfde avond nog smoorverliefd op hem, maar hij wees haar af. Uit wraak stak het meisje een zilveren beker in zijn plunjezak. De volgende ochtend werd de diefstal ontdekt en de jongen opgehangen. Zijn ouders vertrokken bedroefd verder naar Santiago en overnachtten op de terugweg weer in hetzelfde dorp. Tot hun stomme verbazing bleek hun opgehangen zoon nog te leven. Ze haastten zich naar de burgemeester die net van een heerlijke maaltijd van geroosterde kip zat te smullen. Nadat hij op de hoogte was gebracht van het wonder sprak hij: ‘Die jongen is even levend als de geroosterde kip op mijn bord.’ Prompt werden de kippen op zijn bord levend en begonnen te kakelen. Sinds die dag huppelen, hoog in de kerk, in het mooiste kippenhok denkbaar, tot op de dag van vandaag een haan en een kip rond.

Burgos, de stad van El Cid, is eveneens een beladen stad op de route De kathedraal is versierd met een prachtig altaarstuk. De ontwerper signeerde zijn kunstwerk door zichzelf af te beelden met een brilletje. Ook daar hangt aan de muur het tastbare bewijs van een oude legende. Voor zijn strijd tegen de Moren had de legeraanvoerder El Cid van Joodse bankiers baar geld gekregen in ruil voor een gesloten kist gevuld met staven goud en juwelen. De afspraak was dat hij dat na een jaar zou terugbetalen. Al die tijd bewaarden de bankiers de kist met kostbaarheden als onderpand zonder deze te mogen openen. Na een jaar werd de kist geopend en bleken er stenen, zand en schelpen in te zitten want op het moment van de ruil had El Cid de tegenwaarde nog niet. Uiteraard betaalde hij de bankiers terug die toch enigszins verontwaardigd waren. ‘Mijn gegeven woord zat in de kist, en dat is veel meer waard,’ zo verdedigde hij zich.

Langs de route zijn vele refugio’s: heel eenvoudige en goedkope onderkomens voor pelgrims, soms zonder elektriciteit of warm water waarbij men slaapt in een ruimte met een aantal stapelbedden. Natuurlijk is het ook mogelijk een wat luxer onderdak te vinden bij een B&B of een eenvoudig hotel.

Het is interessant af en toe een gesprek aan te knopen met pelgrims die je onderweg ontmoet. Iedereen heeft zijn eigen waardevolle verhaal waarom hij aan deze uitputtende reis is begonnen. Dat was vroeger al zo. Door de bedevaart naar Santiago kon je je bevrijden van een zware zondenlast, maar er was soms ook een prozaïsche reden: je kon je financiële schuld vereffenen door met een schuldeiser de weddenschap aan te gaan de tocht naar Santiago te ondernemen. Als je binnen één jaar niet zou terugkeren door beroving of ziekte bijvoorbeeld, mocht de schuldeiser jouw huis in beslag nemen. Lukte het je wel, dan was je in één keer verlost van je schulden.

Léon is de volgende grote stad op de camino. De kathedraal is beroemd om zijn weergaloze gebrandschilderde ramen. In iedere kerk in Spanje valt op hoe belangrijk Maria is. Haar beeld staat in het midden van het altaarstuk, terwijl Christus er zo’n beetje bij hangt…

De lange brug in Orbigo is alweer zo’n prachtig staaltje van Romaanse bouwkunst waaraan je je kunt vergapen. We picknicken midden op de brug… Vanaf het beroemde punt Cruz de Ferro waar een berg van van huis meegenomen stenen het ijzeren kruis ondersteunt dalen we af naar het mooie dorp Acebo om te overnachten in Ponferrada.

De dag erop stuiten we in het op een heuvel gelegen dorpje O Cebreiro in de kleine kerk op een dienst. Een aantal rugzakken staat onbeheerd bij de ingang. Na afloop van de dienst zien we de voorganger ook een rugzak oppakken om de pelgrimage naar Santiago met de andere kerkgangers voort te zetten. Vanaf Brea maken we, lopend op smalle paden en dwars door een paar kleine dorpjes een prachtige wandeling van 11 km naar Portomarin. Je begint je al aardig een pelgrim te voelen in de middaghitte, weg van de snelweg.

De reis, en alles wat je onderweg tegenkomt aan kerken, beelden, schilderijen, refugio’s, richtingaanwijzers, is één lange aanloop naar de kathedraal van Santiago waar beproeving en extatische vreugde samenvallen.

Vanaf de Monte de Gozo, de Berg van Vreugde, zie je voor het eerst de torens van de kathedraal opdoemen. Dan is het nog maar vijf kilometer lopen naar de kathedraal. Vlak in de buurt daarvan kunnen de pelgrims hun laatste stempel halen. De kathedraal is groots, indrukwekkend, barok. Je moet ervan houden…

Om 12.00 begint elke dag de pelgrimsmis. De kerk zit altijd stampvol met echte pelgrims en luxe pelgrims. De pelgrims die uit alle delen van de wereld komen, worden apart verwelkomd in verschillende talen. Soms zie je dat pelgrims elkaar kennen van een ontmoeting onderweg en dan volgt er een emotionele omhelzing. Emoties zijn er sowieso omdat tijdens de mis op de dag van aankomst alle opgespaarde gevoelens de ruimte krijgen. We zien mensen huilen van vreugde.

Aan het eind van de dienst volgt een spectaculair ritueel. Een reusachtig wierookvat wordt door een aantal mannen door de kerk geslingerd. Vroeger deed men dat om de stank van al die ongewassen pelgrims die zich dagen- of wekenlang niet gewassen hadden, uit de kerk te verdrijven, nu is het een prachtig gezicht.

Er zijn nog een paar mooie gebruiken in de kathedraal: er bestaat de mogelijkheid om de zilveren schoudermantel van de verlichte Jacobus in het altaarstuk te omarmen. Een kopie in ieder geval. Van de originele mantel waarop edelstenen aangebracht waren, verdwenen in de loop der tijden juwelen en stukjes zilver die ‘per ongeluk’ in de hand van een omhelzer zaten… De echte mantel, met gaten en al, staat nu in het Museum van de Kathedraal.

Bij de ingang kun je een zuil aanraken en je hoof neerleggen op de schouder van de ontwerper van de gevel in de hoop iets van zijn intelligentie over te hevelen. Voor wie dat nodig denkt te hebben.

Een reis naar Santiago in het noorden van het groene Spanje is een onvergetelijke belevenis voor wie van historie, cultuur, smeuïge anekdotes en van wandelen houdt.

Voor meer informatie over een reis naar Santiago de Compostela, zie www.src-cultuurvakanties.nl

Top

Site by Nico Schuyt WebTechnologie